ท้องเสียทำอย่างไรดี

ท้องเสีย ทำอย่างไรดี

ท้องเสีย หรือ โรคอุจจาระร่วงเป็นโรคที่พบได้บ่อย ก่อนอื่นเราควรทราบก่อนว่าลักษณะของท้องเสีย หรือ อุจจาระร่วงเป็นอย่างไร ลักษณะที่เรียกว่า อุจจาระร่วง จะหมายถึง ภาวะที่มีการถ่ายอุจจาระเหลว หรือถ่ายอุจจาระเป็นน้ำมากกว่าหรือเท่ากับ 3 ครั้งใน 24 ชั่วโมง หรือถ่ายอุจจาระเป็นน้ำจำนวนมากอย่างน้อย 1 ครั้งใน 24 ชั่วโมง หรือถ่ายมีมูกหรือปนเลือดอย่างน้อย 1 ครั้ง

พอเมื่อมีอาการท้องร่วงคนอาจจะนึกถึงยาถ่าน ย่าฆ่าเชื้อ ซึ่งจริง ๆ แล้วเมื่อมีอาการท้องเสียไม่ว่าจะผู้ใหญ่หรือเด็ก จะเริ่มด้วยการรักษาภาวะขาดน้ำและเกลือแร่ โดยการรักษาหลัก คือ การให้สารน้ำทดแทนทางปาก oral rehydration solution หรือ ORS หรือน้ำเกลือแร่ที่เราพูดกันจนชินปาก ORS จึงควรเป็นยาตัวเลือกแรกที่นึกถึงเมื่อมีอาการท้องเสีย

ประเด็นแรกของน้ำเกลือแร่ คือ การเลือกใช้ ถ้าเราไปที่ร้านขายาจะมีน้ำเกลือแร่ 2 แบบ (บางร้านอาจจะมีมากกว่านี้) แบบแรกเค้าเรียกว่า ORS เป็นน้ำเกลือที่เหมาะกับคนที่มีการสูญเสียน้ำและเกลือแร่ อย่างคนที่มีอาการอุจจาระร่วง อาเจียน และน้ำเกลือแบบที่ 2 จะเป็นน้ำเกลือในผู้ที่เสียเหงื่อจากการออกกำลัง ซึ่งความแตกต่างของน้ำเกลือแร่ทั้ง 2 แบบจะอยู่ที่ระดับความเข้มข้น โดย ORS จะคำนวณปริมาณส่วนประกอบให้ได้ความเข้มข้นเหมาะแก่ผู้ที่สูญเสียน้ำและเกลือแร่อยู่แล้ว แต่น้ำเกลือแร่ในผู้ที่เสียเหงื่อจากกีฬาส่วนประกอบจะมีน้ำตาลมาก ซึ่งการเสียเหงื่อจากการออกกำลังกาย ร่างกายจะสูญเสียน้ำและน้ำตาลเป็นหลัก โดยจะเสียเกลือแร่ในปริมาณที่น้อยมาก ดังนั้นผู้ที่ท้องเสียควรใช้ ORS

ประเด็นที่ 2 คือ เรื่องของการรับประทาน ORS ซึ่งคำแนะนำจะให้ค่อย ๆ จิบ ไม่ควรรับประทานรวดเดียวจนหมด ทั้งนี้เป็นเพราะว่า เมื่อมีอาการท้องร่วงจะมีภาวะที่ร่างกายดูดซึมน้ำและอาหารได้ลดลง การรับประทาน ORS รวดเดียวจนหมด จะทำให้ร่างกายดูดซึมน้ำตาลและอิเล็กโทรไลต์จากโพรงลำไส้เข้าสู่กระแสเลือดไม่ทัน ผลก็คือ ในลำไส้จะมีความเข้มข้นของน้ำตาลและอิเล็กโทรไลต์สูง ส่งผลให้มีการดูดน้ำเข้ามาที่โพรงลำไส้มากขึ้น สุดท้ายอาการอุจจาระร่วงก็จะรุนแรงกว่าเดิมได้

สำหรับเรื่อง ยาถ่าน หรือ Activated Charcoal นั้น ด้วยตัวยาจะมีลักษณะเป็นรู มีความสามารถในการดูดซับสารพิษ จึงมีการนำมาใช้เมื่อมีอาการท้องเสีย หรืออุจจาระร่วง เพื่อต้องการให้ยาดูดซับสารพิษที่ทำให้เกิดอาการ แต่ผลการศึกษาพบว่าการใช้ Activated Charcoal ช่วยให้ลักษณะของอุจจาระมีความเป็นน้ำลดลง แต่ไม่ได้ช่วยลดปริมาณการถ่าย ระยะเวลา และความถี่ของอาการอุจจาระร่วง จึงไม่แนะนำให้ใช้เป็นตัวเลือกแรกในผู้ป่วยโรคอุจจาระร่วงเฉียบพลันสำหรับเด็กนั้นมีการออกมาแนะนำเลยว่า การใช้ activated charcoal ในการร่วมรักษาโรคท้องร่วงเฉียบพลันในเด็ก ยังไม่มีการศึกษาที่แข็งแรงพอ

ส่วนเรื่องของ ย่าฆ่าเชื้อ หรือ ยาปฏิชีวนะนั้น จะมีการใช้ในผู้ที่มีอาการท้องเสียจากการเดินทาง (Traveler’s diarrhea) หรือผู้ที่มีอาการรุนแรง มีการถ่ายเป็นมูกเลือด ไม่ได้เริ่มใช้ในขั้นตอนแรกของการรักษา

นอกจากที่น้ำเกลือแร่จะมีความสำคัญ ยาที่ใช้ในการรักษาตามอาการก็มีความสำคัญ ถ้าปวดท้องก็ควรมียาแก้ปวดท้อง ถ้าอาเจียนก็ควรได้รับยาแก้อาเจียนที่เหมาะสม ซึ่งสิ่งเหล่านี้เราสามารถสอบถามกับเภสัชกร แล้วซื้อยาติดบ้านเอาไว้ เพราจากประสบการณ์ส่วนตัวที่มีอาการท้องเสียตอนดึก ที่บ้านยาก็ไม่มี ต้องทนจนเช้าเพื่อมาซื้อยา

ขอบคุณข้อมูลจาก
https://he01.tci-thaijo.org/index.php/IJPS/article/download/125918/111495/
http://www.thaipediatrics.org/Media/media-20190417145917.pdf
http://www.thapthanhospital.go.th/documents/cpg/%E0%B9%81%E0%B8%99%E0%B8%A7%E0%B8%97%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%94%E0%B8%B9%E0%B9%81%E0%B8%A5%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%81%E0%B8%A9%E0%B8%B2%E0%B8%9C%E0%B8%B9%E0%B9%89%E0%B8%9B%E0%B9%88%E0%B8%A7%E0%B8%A2%E0%B8%AD%E0%B8%B8%E0%B8%88%E0%B8%88%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%A3%E0%B9%88%E0%B8%A7%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%89%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%9A%E0%B8%9E%E0%B8%A5%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B9%83%E0%B8%99%E0%B8%9C%E0%B8%B9%E0%B9%89%E0%B9%83%E0%B8%AB%E0%B8%8D%E0%B9%88.pdf
https://www.thaihealth.or.th/Content/36302-%E2%80%9C%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B8%A5%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B9%81%E0%B8%A3%E0%B9%88%E2%80%9D%20%E0%B9%80%E0%B8%A5%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%81%E0%B9%83%E0%B8%AB%E0%B9%89%E0%B8%94%E0%B8%B5%20%E0%B8%94%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%A1%E0%B9%83%E0%B8%AB%E0%B9%89%E0%B9%80%E0%B8%9B%E0%B9%87%E0%B8%99%20.html

Please follow and like us:

ช่องทางติดต่อเรา