เครื่องวัดออกซิเจนที่ปลายนิ้ว ทำงานอย่างไร

เผยคำตอบ เครื่องวัดออกซิเจนที่ปลายนิ้ว ทำงานอย่างไร

ในช่วงนี้คงได้ยินคำว่า เครื่องวัดออกซิเจนที่ปลายนิ้ว กันบ่อย เรารู้หรือไม่ว่าเครื่องนี้คืออะไร ทำงานอย่างไร ใช้งานอย่างไร

เครื่องวัดออกซิเจนที่ปลายนิ้วเป็นเครื่องมือที่ใช้ในการวัดปริมาณออกซิเจนที่มีอยู่ในเลือด หลักการทำงานของเครื่องตรวจนี้ คือ การดูดกลืนแสงที่แตกต่างกัน ให้เราลองนึกภาพตาม ตัวเครื่องจะเป็นเหมือนไม้หนีบที่ปลายนิ้ว ภายในฝาด้านบนจะมีตัวกำเนิดแสง พอเรานำนิ้วสอดเข้าไป แสงก็จะผ่านเล็บ ผ่านนิ้ว ลงไปยังฝาข้างล่างที่มีเซนเซอร์ตรวจรับปริมาณแสงที่ส่งผ่านมา ซึ่งออกซิเจนที่จับกับส่วนของเม็ดเลือดแดงในปริมาณที่ต่างกัน ค่าที่เซนเซอร์ตรวจจับย่อมต่างกัน หลังจากนั้นเครื่องจะนำค่าที่ได้มาคำนวณเป็นค่า arterial oxygen saturation (SPO2) โดยค่านี้จะคิดเป็น % (คนปกติที่สุขภาพดีจะมีค่านี้อยู่ที่ 95-100%)

มีความเข้าใจว่าเมื่อตรวจด้วยเครื่องวัดออกซิเจนที่ปลายนิ้วแล้วค่าที่ได้ถ้าต่ำกว่า 95% ก็จะสงสัยว่าติดเชื้อโควิด (คือเข้าใจว่าค่านี้สามารถบอกได้ว่าเป็นโรคโควิดหรือไม่) ซึ่งความเป็นจริงแล้วเราใช้เครื่องนี้เพื่อประเมินการดำเนินไปของโรคโควิดมากกว่า อย่างที่ได้กล่าวไว้ว่าเครื่องวัดออกซิเจนที่ปลายนิ้วเป็นเครื่องมือที่ใช้วัดปริมาณออกซิเจนในเลือด ซึ่งสาเหตุที่ทำให้ปริมาณออกซิเจนในเลือดลดลงนั้นก็มีได้หลากหลาย อาจจะเป็นจากโรคบางชนิด เช่น โรคทางการหายใจ โรคหัวใจ การสูดก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์จากควันรถ คนสูบบุหรี่บ่อย ๆ ฯลฯ ก็ทำให้ออกซิเจนในเลือดต่ำได้เช่นกัน ดังนั้นการตรวจด้วยเครื่องวัดออกซิเจนที่ปลายนิ้วแล้วค่าที่ได้ต่ำกว่า 95% ก็ไม่ได้หมายความว่าจะต้องป่วยเป็นโรคโควิด

เรารู้อยู่แล้วว่าการวัดด้วยเครื่องนี้จะต้องมีการสอดนิ้วเข้าไปตรวจ แล้วเราควรจะเลือกนิ้วในการตรวจดีกว่ากัน มีการศึกษาว่าจะใช้นิ้วไหนในการตรวจดี คำแนะนำ คือ ให้เลือกใช้นิ้วกลางขวา นิ้วโป้งขวา และนิ้วชี้ขวา ตามลำดับ

จากหลักการทำงานของเครื่องที่กล่าวไป ถ้าผู้ตรวจทาเล็บ มีเล็บปลอม ฯลฯ ก็จะไปขัดขวางการทำงานของเครื่องได้ ค่าที่วัดได้อาจเกิดความผิดพลาด

นอกจากนี้มีการเสนอการวัดปริมาณออกซิเจนที่ปลายนิ้วขณะออกกำลังกายในผู้ป่วยโควิดด้วยวิธีการลุกนั่ง หรือ sit-to-stand test, STST เพื่อพิจารณาถึงภาวะปอดอักเสบ ซึ่งการวัดปริมาณออกซิเจนที่ปลายนิ้วขณะออกกำลังกายด้วยวิธีการลุกนั่งก็ได้ทำง่าย ๆ โดยการให้ผู้ป่วยนั่ง(เต็มก้น)บนเก้าอี้แล้วลุกขึ้นยืนตรงทันทีโดยไม่ใช้มือดันเก้าอี้ ย้ำว่าไม่ใช้มือดันเก้าอี้เพื่อช่วยลุกยืน แล้วกลับไปนั่งเต็มก้นแบบเดิม ทำอย่างนี้ซ้ำไปซ้ำมาให้เร็วที่สุดเท่าที่จะทำได้ใน 1 นาที ซึ่งใน 1 นาทีควรจะได้ประมาณ 20-30 ครั้ง (แต่เท่าไหร่ก็ได้ เอาที่ผู้ป่วยปลอดภัย ไม่หักโหมมาก) หากกระทำการดังกล่าวเมื่อไม่มีภาวะปอดอักเสบ ควรมีค่า SPO2 อยู่ในเกณฑ์ปกติ


ข้อมูลจาก
https://www.youtube.com/watch?v=TkCxC0eKeaU
https://www.thoracicsocietythai.org/2021/04/24/sit-to-stand-test-for-patients-with-covid/
https://ss.mahidol.ac.th/th/images/docs/artical/o2blood-rc.pdf

Please follow and like us:

ช่องทางติดต่อเรา