black-and-white-creative-desk-pen

เรื่องน่ารู้ ปัญหาปากและฟันที่พบบ่อยในผู้สูงอายุ

ผู้สูงอายุเป็นวัยที่เริ่มมีการเสื่อมของสุขภาพในทุกระบบและเป็นวัยที่ร่างกายเริ่มเข้าสู่การเปลี่ยนแปลงอย่างชัดเจน เช่น สีผม ผิว ผิวหนัง กระดูกและกล้ามเนื้อ  รวมทั้งปัญหาของระบบอวัยวะภายในที่ไม่สามารถทำงานได้เป็นปกติเช่นวัยหนุ่มสาว  การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวส่งผลให้ผู้สูงอายุมีความวิตกกังวลและจำเป็นต้องยอมรับ  เพื่อปรับตัวและปรับเปลี่ยนกิจวัตรประจำวันให้เหมาะสมกับสภาวะสุขภาพและสภาพร่างกายที่เปลี่ยนแปลงไป

 

จากสถิติข้อมูลกรมอนามัยกระทรวงสาธารณสุข จะพบว่า ผู้สูงอายุเป็นกลุ่มที่มีการสูญเสียฟันสูงที่สุดถึงร้อยละ 88 เหลือฟันใช้งานไม่ถึง 20 ซี่ ร้อยละ 37 และปัญหาสุขภาพช่องปาก นั้น เป็นปัญหาที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุ เพราะเมื่ออายุมากขึ้น เนื้อเยื่อของปากและฟันจะเริ่มเสื่อมลง การสะสมแคลเซียมที่กระดูกและฟันลดลงส่งผลให้ความแข็งแรงฟันและเหงือกจะลดลง ส่งผลให้โอกาสที่ฟันจะผุกร่อน และฟันสึกได้ง่ายขึ้น รวมถึงการที่ผู้สูงอายุส่วนใหญ่จะป่วยด้วยโรคเรื้อรัง เช่น โรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูง ซึ่งต้องรับประทานยาเป็นประจำยาเหล่านี้มีผลโดยตรงต่อสุขภาพช่องปาก ซึ่งมีผลต่อต่อมน้ำลาย ทำให้ช่องปากแห้ง แสบและฟันผุง่ายซึ่งปัญหาสุขภาพภาพช่องปากและฟันที่พบบ่อยในผู้สูงอายุ มีดังนี้

 

1. โรคปริทันต์ หรือ โรคเหงือก สาเหตุการของการสูญเสียฟัน

 

โรคที่เกิดกับเนื้อเยื่อหรืออวัยวะรอบตัวฟัน ได้แก่ เนื้อเยื่อปริทันต์ เหงือก

และกระดูกหุ้มรากฟัน  เกิดจากคราบจุลินทรีย์ และหินน้ำลายสะสมที่ตัวฟัน สาเหตุส่วนใหญ่มาจากการสูบบุหรี่ ดื่มสุรา รวมทั้งการป่วยเป็นโรคเรื้อรังเป็นปัจจัยส่งเสริมให้จุลินทรีย์ในช่องปากทำลายฟันมากขึ้น ซึ่งคราบจุลินทรีย์ เหล่านี้เป็นเชื้อโรคที่ติดบริเวณคอฟันแล้วปล่อยสารพิษ  ทำให้เกิดการระคายเคือง เกิดการอักเสบของเหงือก เยื่อยึดปริทันต์ และกระดูกเบ้าฟัน ทำให้ฟันโยกได้ และลุกลามจนฟันโยกและสูญเสียฟันในที่สุด

2.  ฟันและรากฟันผุ สาเหตุสำคัญของการปวดฟันและติดเชื้อ

 

ผู้สูงอายุ มักมีน้ำลายน้อย ทำให้เกิดการปรับสภาวะความเป็นกรดในช่อง

ปากสู่สภาวะความเป็นกลางได้ช้า จึงทำให้เกิดการสูญเสียแร่ธาตุต่อไปเรื่อยๆ จึงมักเกิดการผุได้ง่าย โดยโรคฟันผุในผู้สูงอายุนั้นมักเกิดบริเวณคอฟัน ซอกฟัน รากฟัน ซึ่งแตกต่างจากกลุ่มเด็ก ที่มักพบการผุบริเวณด้านบดเคี้ยว เนื่องจากผู้สูงอายุรากฟันจะเริ่มเสื่อม ทำให้ฟันมีการล้มเอียง มีการยื่นยาวของฟัน มีภาวะเหงือกร่นจนเห็นรากฟัน ดังนั้น จึงเกิดการสะสมของเชื้อโรค และอาหาร ในบริเวณดังกล่าวได้ง่าย เกิดฟันผุง่าย โดยเฉพาะการผุบริเวณรากฟัน จะลุกลามรวดเร็วกว่าตัวฟัน จึงต้องหมั่นสังเกตเพื่อป้องกันรักษาได้ทันท่วงที

 

สาเหตุของโรคฟันผุ เกิดจากเชื้อโรคในคราบจุลินทรีย์ ที่เกาะติดอยู่บริเวณ

ผิวฟัน ย่อยสลายอาหารพวกน้ำตาล ทำให้เกิดกรดบริเวณผิวฟัน เกิดภาวะความเป็นกรดในช่องปาก เมื่อภาวะความเป็นกรดลดต่ำลงถึงระดับหนึ่ง ผิวฟันจะมีการสูญเสียแร่ธาตุ ซึ่งถ้าไม่มีการฟื้นกลับของแร่ธาตุ จะเกิดเป็นรูผุได้

 

3. ฟันสึก-ฟันกร่อน ต้นเหตุการเสียวฟัน

 

ผู้สูงอายุที่มีฟันผุกร่อน หรือ ฟันสึกจะมีอาการเสียวฟันง่าย สาเหตุเกิดจากการรับประทานอาหารที่มีรสเปรี้ยวจัด หรือดื่มเครื่องดื่มบางประเภท ที่มีความเป็นกรดสูงเป็นประจำ ถ้าสึกกร่อนเล็กน้อยไม่มีอาการ ไม่จำเป็นต้องรักษา แต่ถ้าสึก-กร่อนมากจนมีอาการเสียวฟัน จำเป็นต้องได้รับการรักษาและเคลือบฟัน หรือบางรายที่ฟันหน้าสึกไปจนสั้น เพราะใช้ฟันหน้าเคี้ยว เนื่องจากสูญเสียฟันกราม ควรได้รับการใส่ฟันปลอม และฝึกเคี้ยวฟันหลัง

 

ถ้าบริเวณที่ฟันสึก เป็นคอฟันใกล้ขอบเหงือก จะสังเกตเห็นรอยสึกเป็นรอยหวำหรือบากเข้าไปในเนื้อฟัน บางครั้งมีอาการเสียวร่วมด้วย มักเกิดจากการแปรงฟันที่ผิดวิธีหรือรุนแรงเกินไป การใช้แปรงขนแข็ง และยาสีฟันที่มีผงขัดหยาบมากเกินไป การสึกประเภทนี้ต้องได้รับการรักษา เพราะถ้าปล่อยทิ้งไว้ อาจสึกลึกลงไปถึงโพรงประสาทฟัน เกิดการปวด และถ้าไม่สามารถทำความสะอาดบริเวณนั้นได้ดีพอ ก็อาจเกิดการผุร่วมด้วยภายหลัง

 

4. ต่อมรับรสเสื่อม เชื้อราในช่องปาก สาเหตุสำคัญของการเบื่ออาหารในผู้สูงอายุ

 

ผู้สูงอายุจะมีการรับความรู้สึกลดลงทั้งต่อ รสอาหาร อุณหภูมิ และการรับสัมผัสต่อเนื้ออาหารส่งผล ให้เกิดความรู้สึกเบื่ออาหารได้ง่าย พบว่าผู้สูงอายุร้อยละ 40 จะมีอาการปากแห้งจากการสร้างน้ำลายลดลง การไม่มีฟันและกำลังกล้ามเนื้อที่ใช้ในการบดเคี้ยวลดลง ทำให้ผู้สูง อายุใช้เวลาในการบดเคี้ยวอาหารเพิ่มขึ้น กำลังและการ ประสานการทำงานของริมฝีปากและลิ้นลดลงทำให้  การกลืนอาหารใช้เวลานานขึ้น และประสิทธิภาพลดลง จึงต้องมีการกลืนหลายครั้งกว่า อาหารจะหมดจากช่องปาก บางรายอาจมีอาหารเหลือค้าง ในปากจึงเป็นแหล่งสะสมของเชื้อก่อโรคและเกิดปัญหาช่องปากได้ง่าย และเสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น ภาวะปอดอักเสบจากการสำลัก


นอกจากนี้ผู้สูงอายุยังมีความผิดปกติอื่นๆ ที่พบบริเวณเหงือก เช่น แผ่นคราบสีขาวหนาตัว แผลที่มีลักษณะถลอกแดง จากการติดเชื้อแบคทีเรีย หรือเชื้อรา ก้อนตุ่ม นูนแข็ง หรือเป็นแผลจากการระคายเคืองอื่นๆ เป็นต้น

 

5. ดูแลสุขภาพช่องปากผู้สูงอายุอย่างดีด้วยวิธีง่ายๆ

การสูญเสียฟันทำให้ภาพลักษณ์เปลี่ยน ผู้สูงอายุจะมีความวิตกกังวล จนไม่อยากถอนฟันที่โยกหรือผุทิ้ง วิธีช่วย คือ การจัดหาฟันปลอมเพื่อช่วยในการรักษาภาพลักษณ์และแนะนำวิธีในดูแลและรักษาความสะอาดฟันปลอมด้วยตัวเอง

 

การรักษาความสะอาดของช่องปากอย่างถูกวิธี ด้วยการใช้ยาและแปรงสี

ฟันสำหรับผู้สูงอายุโดยเฉพาะ แนะนำให้ผู้สูงอายุใช้ไหมขัดฟันตามซอกฟันทุกวัน ผู้สูงอายุควรจิบน้ำบ่อยๆ หากมีอาการปากแห้ง น้ำลายน้อย ให้กระตุ้นน้ำลายด้วยอาหารที่มีกากใย จิบน้ำทีละนิดแต่บ่อยๆ ในกรณีที่มีอาการมากทันตแพทย์อาจแนะนำให้ใช้น้ำลายเทียมช่วยบรรเทาอาการได้

 

ผู้สูงอายุควรรับประทานอาหารที่มีกากใยเพื่อกระตุ้นการเคี้ยว ช่วยขัดสีทำ

ความสะอาดตัวฟัน และลดปริมาณอาหารที่มีแป้งเป็นส่วนประกอบ และอาหารรสหวานเพื่อป้องกันฟันผุ รวมทั้งให้ความสำคัญกับการมาพบทันตแพทย์ตามนัดหมายทุกครั้ง

 

ผู้สูงอายุกับปัญหาสุขภาพช่องปากจึงเป็นเรื่องสำคัญและใกล้ตัวที่เราต้องให้การดูแลและเอาใจใส่ ไม่ว่าจะเป็นการรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ต่อฟัน จะช่วยให้ฟันแข็งแรง และถนอมฟันให้อยู่กับเราไปนานๆ การรักษาความสะอาดของฟันอย่างสม่ำเสมอ แปรงฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง และอย่าลืมแปรงลิ้นเพื่อกำจัดคราบจุลินทรีย์ด้วยทุกครั้ง  เป็นการป้องกันปัญหากลิ่นปาก  ส่วนซอกฟันที่ไม่สามารถแปรงฟันได้ทั่วถึง ก็ควรใช้ไหมขัดฟันทำความสะอาดบริเวณซอกฟันอย่างน้อยวันละ 1 ครั้ง   ทำได้แบบนี้รับรองฟันจะสะอาด แข็งแรงและอยู่กับเราไปอีกนานนาน

ติดตามเรื่องราวดีๆ ของการดูแลและส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ และการเตรียมความพร้อมทั้งด้านร่างกายและจิตใจเข้าสู่วัยผู้สูงอายุอย่างมีคุณภาพ ด้วยการอยู่อย่างมีคุณค่า ชราอย่างสง่างาม ได้ที่ https://www.awusosociety.com

#อาวุโสโซไซตี้ #คนสูงอายุ #สูงวัย #อาวุโส

Follow Line@: @happyseniorclub หรือ http://bit.ly/2j0bymq
Follow Facebook: http://bit.ly/2jzRPy1
WebSite: www.awusosociety.com

AWUSO SOCIETY - THAILAND

+66 81 969 5665

Bangkok, Thailand

©2017 AWUSO SOCIETY BY HAPPY SENIOR CLUB (THAILAND)