black-and-white-creative-desk-pen

ใช้ยาระบายอย่างถูกวิธี

ปัญหากวนใจที่รุ่นใหญ่หลีกเลี่ยงไม่ได้นั้นคืออาการท้องผูก หลายคนต้องพึ่งยาระบายหรือยาถ่าย เพื่อบรรเทาอาการดังกล่าว ซึ่งมีอยู่หลายรูปแบบ ทั้งยาเม็ด ยาชง ยาสวนทวาร เป็นต้น อย่างไรก็ตามการใช้ยาระบายมีข้อจำกัด ต้องเลือกใช้ให้เหมาะสม เช่น ยาระบายที่มีฤทธิ์กระตุ้นการขับถ่ายอุจจาระ ไม่ควรใช้ในผู้สูงอายุที่มีอุจจาระแข็งจับเป็นก้อน เพราะลำไส้จะบีบตัวมากและอาจกลายจากท้องผูกเป็นท้องเดินได้

ดังนั้นรุ่นใหญ่ที่มีความจำเป็นต้องใช้ยาระบาย ควรศึกษาเกี่ยวกับประเภทและข้อควรระวังในการใช้ยาระบาย ดังนี้

ยาระบายแบ่งออกเป็น 6 ประเภท ดังนี้

1.ยาระบายที่ทำให้อุจจาระนิ่ม

ออกฤทธิ์เพิ่มความชุ่มชื้นและทำให้อุจจาระนิ่มขึ้น อ่อนโยนต่อระบบขับถ่าย สามารถใช้ได้เป็นประจำ เหมาะสำหรับผู้ที่มีอาการท้องผูกไม่มากหรือท้องผูก

2.ยาระบายที่ทำให้อุจจาระเกาะตัวเป็นก้อน

ออกฤทธิ์ทำให้อุจจาระจับตัวกันคล้ายเจล เพื่อเพิ่มความสามารถในการกักเก็บน้ำ อุจจาระจะมีขนาดใหญ่ซึ่งช่วยกระตุ้นการทำงานของลำไส้ให้ขับถ่ายได้เร็วขึ้น

3.แบบกระตุ้นการเคลื่อนตัวของลำไส้

ออกฤทธิ์กระตุ้นการทำงานของลำไส้ให้บีบตัวเพิ่มขึ้น ไม่ควรใช้ยาระบายประเภทนี้เป็นประจำ เพราะทำให้เกิดภาวะขาดน้ำและอิเล็กโทรไลต์ในร่างกายเสียสมดุลได้

4.แบบไฮเปอร์ออสโมติก

ออกฤทธิ์ดึงน้ำเข้าสู่ลำไส้ ทำให้อุจจาระนิ่มขึ้นและทำให้อุจจาระเคลื่อนตัวได้ง่ายขึ้น เหมาะสำหรับผู้ที่มีอาการท้องผูกเรื้อรัง หากมีการใช้ยาระบายในรูปแบบนี้ติดต่อกันเกิน 1 สัปดาห์ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

5.ยาระบายแบบสารหล่อลื่น

ออกฤทธิ์เคลือบอุจจาระและลำไส้เพื่อป้องกันการสูญเสียน้ำและทำให้อุจจาระเคลื่อนตัวได้ง่ายขึ้น เหมาะสำหรับผู้ที่มีอาการท้องผูกในระยะสั้นและต้องการขับถ่ายโดยด่วน

6.ยาระบายแบบเกลือ

ออกฤทธิ์ดึงน้ำเข้าสู่ลำไส้ ทำให้อุจจาระนิ่มขึ้น กระตุ้นการทำงานของลำไส้และทำให้อุจจาระเคลื่อนตัวได้ง่ายขึ้น ไม่ควรใช้ยาระบายในรูปแบบนี้เป็นประจำ เนื่องจากทำให้เกิดภาวะขาดน้ำและอิเล็กโทรไลต์ในร่างกายเสียสมดุลได้

ยาระบายประเภทไหนที่เหมาะกับผู้สูงอายุ 

1.ยาระบายที่ทำให้อุจจาระเกาะตัวเป็นก้อน

เป็นสารที่ได้จากกากใยธรรมชาติ หรือกึ่งสังเคราะห์ บางส่วนของสารเหล่านี้ถูกย่อยได้ ส่วนที่ไม่ถูกย่อยจะดูดน้ำแล้วพองตัวได้สารข้นเหนียว หรือ GEL ทำให้เพิ่มปริมาณน้ำและเนื้ออุจจาระจึงเป็นการกระตุ้นให้สำไส้บีบตัว ดังนั้นจึงเหมาะที่จะใช้สำหรับผู้สูงอายุที่มีปัญหา เรื่องการรับประทานอาหารที่มีกากน้อย ยาส่วนใหญ่จะออกฤทธิ์ภายใน 24 ชั่วโมง แต่บางรายอาจใช้เวลานานถึง 3 วัน กว่าจะเห็นผล

ข้อควรระวังก็คือ ต้องดื่มน้ำตามอย่างน้อย 1-2 แก้ว เพื่อป้องกันการเกิดอุดตันของลำไส้และเพิ่มประสิทธิภาพการออกฤทธิ์ของยา ตัวอย่างได้แก่ รำข้าว เมล็ดแมงลัก ซึ่งได้จากเมล็ดที่สุกและแห้งของเกล็ดหอย หรือวุ้น 

2.ยาระบายแบบสารหล่อลื่น

ยากลุ่มนี้ออกฤทธิ์ทำให้หล่อลื่น อุจจาระนุ่ม และถ่ายสะดวก เหมาะกับผู้สูงอายุ เพราะไม่ทำให้เกิดอาการปวดท้อง ได้แก่ Liquid Paraffin (Mineral Oil) ยานี้ถ้าใช้ติดต่อกันเป็นเวลานานจะทำให้การดูดซึมของ วิตามิน เอ, ดี, อี, เค ลดลงได้

3.แบบไฮเปอร์ออสโมติก

จะออกฤทธิ์ดึงน้ำเข้าสู่ลำไส้ ทำให้อุจจาระนิ่มขึ้นและทำให้อุจจาระเคลื่อนตัวได้ง่ายขึ้น ยาในกลุ่มนี้ ได้แก่ แล็คทูโลส ยาน้ำแมกนีเซียม ซึ่งเหมาะสมและได้ผลดีในผู้สูงอายุ อย่างไรก็ดี ต้องระวังผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้น สำหรับแล็คทูโลส จะมีอาการ ท้องอืด ท้องเฟ้อ หรือปวดมวนท้องได้ ส่วนยาน้ำแมกนีเซียม ให้ระวังการในใช้ในผู้สูงอายุที่เป็นโรคไต

สำหรับผู้สูงอายุที่ไม่ถ่ายมาหลายวัน อาจจะต้องใช้ยาสวน ซึ่งออกฤทธิ์โดยทำให้ลำไส้ตรง ยืดตัวอย่างเร็ว ทำให้เกิดการขับถ่ายใน 5-10 นาที แต่ห้ามใช้ในรายที่มีอาการปวดท้อง, คลื่นไส้, อาเจียน 

ข้อควรระวังการใช้ยาระบายในผู้สูงอายุ


การใช้ยาระบายเป็นประจำในผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคหัวใจ ความดันโลหิตสูง หรือการทำงานของตับหรือไตผิดปกติ อาจทำให้เกิดการเสียดุลน้ำและเกลือแร่ ห้ามใช้ยาระบายในผู้ป่วยที่มีอาการปวดท้องโดยไม่ทราบสาเหตุ โรคลำไส้อุดตันและไส้ติ่งอักเสบ

การใช้ยาระบายและยาถ่ายนั้น เป็นการแก้ปัญหาที่ปลายเหตุ ควรใช้ชั่วคราวและไม่ควรใช้ติดต่อกันเกิน 1 สัปดาห์ นอกจากนี้รุ่นใหญ่ควรเลือกใช้ชนิดของยาระบายให้เหมาะสมกับอาการของตนเอง

อย่างไรก็ตามการแก้ไขที่ต้นเหตุคือสิ่งสำคัญและจะช่วยหลีกเลี่ยงอาการดังกล่าวได้ ไม่ว่าจะเป็นการปรับพฤติกรรมการทานอาหารที่มีกากใยมาก ๆ อย่างเช่นผัก ผลไม้ และดื่มน้ำหลังตื่นนอนตอนเช้า ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ ซึ่งจะช่วยกระตุ้นลำไส้โดยอัตโนมัติ และช่วยเรื่องระบบขับถ่ายของผู้สูงอายุให้ดียิ่งขึ้น

ขอบคุณแหล่งข้อมูล

www.pobpad.com, www.drugsquare.co.th/pharmacy/79/, www.thaihealth.or.th

#อาวุโสโซไซตี้  #เพื่อนที่รู้ใจของรุ่นใหญ่ตัวจริง

 

Follow Line@: @happyseniorclub หรือ http://bit.ly/2j0bymq

Follow Facebook: http://bit.ly/2jzRPy1

WebSite: www.awusosociety.com

AWUSO SOCIETY - THAILAND

+66 81 969 5665

Bangkok, Thailand

©2017 AWUSO SOCIETY BY HAPPY SENIOR CLUB (THAILAND)